Faoi choigilteas

Cad é an dóigh is fearr le cur le do chuid choigiltis?

Tá an buiséad soiléir ar an dóigh is fearr le cur le do chuid choigiltis. Is mó an cuidiú é an buiséad soiléir le hairgead a chur i dtaisce go rialta. Nuair a bhíonn coigilteas / airgead curtha i dtaisce agat, bíonn tú ullmhaithe do na costais sin nach raibh tú ag dúil leo agus mar sin níl tú á fháil an t-airgead ar iasacht. Den chuid is mó, is fearr d'fhiachais a íoc sula dtosaíonn tú ag cur airgead i dtaisce, nó de ghnáth bíonn ráta úis d'iasachta níos airde ná ráta úis do choigiltis. 

Tá go leor bealaí ann chun airgead a chur i dtaisce, lena n-áirítear cuntais taiscthe, scéimeanna coigiltis stáit, agus cuntais comhair creidmheasa. Is féidir an t-airgead a shaothrófá ar ús agus cibé am a bheas agat le sin a chur i dtaisce a sheiceáil ar an Uirlis chomparáide coigiltis de chuid an CCPC. Déan seic go bhfuil do choigiltis faoi chosaint agan Scéim Ráthaíochta Taisc agus foghlaim faoi roghanna amhail Coigilteas Stáit, An Post agus faoi na comhair chreidmheasa trí amharc ar Chonradh na hÉireann de Chomhair Chreidmheasa.

Dóigheanna cliste le do chuid choigiltis a bhainistiú

Airgead a chur i dtaisce, tá sin tábhachtach. Tá sé tábhachtach mar is féidir ciste do chostais nach raibh tú ag dúil leo a chur i leataobh. Is féidir an ciste céanna a úsáid do na rudaí móra a ba mhaith leat, in áit an t-airgead sin a fháil ar iasacht agus ús a íoc air. Is comhartha maith é ciste coigiltis má tá tú ag smaoineamh ar mhorgáiste a fháil, nó is féidir le hiasachtóirí feiceáil go bhfuil tú maith ag bainistiú airgid, agus go mbeidh tú ábalta an éarlais a shábháil.

Sula dtosaíonn tú ar an airgead a chur i dtaisce, caithfidh tú amharc ar cá mhéad is féidir a chur i dtaisce gach seachtain, nó gach mí, agus cá fhad is féidir leat sin a dhéanamh. Le sin a dhéanamh, amharc ar d'ioncam, ar do chaiteachas míosúil agus ar d'iasachtaí fós le réiteach. Is féidir amharc ar acmhainní le haghaidh buiséadú ó CCPC le feiceáil cá mhéad a bheas fágtha agat le cur i dtaisce nó le hinfheistiú. Chomh luath agus do bhuiséad ar an eolas agat, is féidir plean coigiltis a chur i bhfeidhm.

Cá mhéad airgid ar chóir duit cur i dtaisce gach mí?

Brúigh ar acmhainní le haghaidh buiséadú ó CCPC arís le feiceáil cá mhéad a bheas ar fáil agat i ndiaidh duit caiteachas na míosa a chaitheamh.

Cad is rud é cáin DIRT agus cé a íocann as?

Is cáin ar ús dá bharr ar choigilteas é Cáin Choinneála ar Ús Taisce (DIRT) Íocann an chuid is mó de dhaoine as DIRT, ach tá roinnt ann atá díolmhaithe. Go to Revenue’s critéir díolúine DIRT ar Revenue. 

An bhfuil do choigilteas faoi chosaint?

Tá gach coigilteas – suas go €100,000 in aghaidh an duine – i mbainc údarásacha na hÉireann, sna cumainn foirgníochta nó sna comhair chreidmheasa, faoi chosaint ag an Scéim Ráthaíochta Taiscí.

An dtig leat cuntas coigiltis a oscailt i dtír eile de chuid an AE?

Thig, ach ní mór amharc ar an árachas taiscí, na rialacha cánach, na táillí agus ar an rochtain sula n-osclófar an cuntas. Féach airgead a chur i dtaisce i dtíortha AE eile le haghaidh tuilleadh eolais.

Ar chóir na fiachais a ghlanadh sula gcuirfear airgead i dtaisce?

Is cinnte go sábháiltear airgead i ndiaidh iasachtaí nó i ndiaidh cothromaíocht na gcártaí creidmheasa a ghlanadh. Más rud é go bhfuil ráta úis níos airde ar an iasacht ná mar atá ar an gcoigilteas, ní mór gach fiachas a ghlanadh ar dtús.

Téigh chuig an Uirlis comparáide iasachta le CCPC le feiceáil cá mhéad airgead ar féidir a chur i dtaisce gan bheith ag bráth ar iasachtaí. Samhlaigh an t-airgead sin a chur i dtaisce i gcomparáid le hiasacht a fháil. Faigh amach an bhfuil táillí íocaíochta luath ann leis an iasacht.

Cad é do roghanna le cur le do chuid choigiltis?

Tá neart roghanna ann, agus tá gnéithe agus buntáistí ar leith ag gach ceann acu.

Cuntais taisce

Íocann cuntais taisce ús ar do chuid choigiltis. Tá rátaí níos airde ar fáil amuigh ansin, bain úsáid as an uirlis taisce le Lump sum deposit tool ó CCPC lena n-aimsiú.

• Tá sé maith an ráta coibhéiseach bliantúil (AER) agus an ráta iolraithe bliantúil (CAR) a úsáid le cuntais a chur i gcomparáid lena chéile. Dá airde an ráta, is amhlaidh is mó ús a fhaightear.
• D'fhéadfadh rátaí níos airde bac a chur ar rochtain an airgid.

Rátaí úis seasta agus rátaí úis athraitheacha

Thig le rátaí úis ar chuntais choigiltis bheith seasta nó athraitheach.

• Ní athraíonn rátaí úis seasta go ceann tréimhse réamhbheartaithe, mar sin ní athraítear líon an bhrabúis. Ní bhainfidh tú leas as ardú rátaí, ach beidh tú faoi chosaint i gcás titim rátaí.
• Is féidir le rátaí úis athraitheacha ardú agus titim. I gcás titim rátaí, bainfidh tú níos lú úis amach; i gcás ardú rátaí, bainfidh tú níos mó.

Caithfidh tú cáin DIRT a íoc ar an ús sin - seachas daoine atá díolmhaithe ón gcáin sin. Is féidir tuilleadh eolais a fháil ar shuíomh gréasán Revenue. 

Scéimeanna coigiltis stáit

Cuireann  Gníomhaireacht Bainistíochta an Chisteáin Náisiúnta (NTMA) táirgí coigiltis ar fáil trí Statesavings.ie nó trí bhrainsí de chuid An Post ena n-áirítear:

• Cuntais taisce
• Cuntais coigiltis mhíosúil
• Táirgí ráta seasta/táirgí téarma amhail teastais choigiltis agus bannaí coigiltis

Féach Statesavings.ie le haghaidh tuilleadh eolais nó buail isteach chuig oifig an phoist. 

Cuntais comhair creidmheasa

Eagraíochtaí pobail iad na comhair chreidmheasa a chuireann táirgí coigiltis agus iasachtaí ar fáil dá mbaill. Le bheith i do bhall, caithfear an "comhcheangal" a chomhlíonadh

• Is é sin go bhfuil tú i do chónaí, nó go n-oibríonn tú i limistéar ar leith
• Go bhfuil tú fostaithe ag comhlacht bhfuil comhar creidmheasa dá chuid féin aige
• Nó go bhfuil tú i do bhall de chomhlacht gairmiúil a bhfuil a chomhar creidmheasa féin aige

Is féidir tuilleadh eolais ar bhallraíocht comhair creidmheasa a fháil ó Chonradh na hÉireann de Chomhair Chreidmheasa and the  gCumann Forbartha Comhar Creidmheasa (CUDA). Ligeann an chuid is mó de na comhair chreidmheasa, ligeann siad tú airgead a thógáil amach nuair a ba mhaith leat, ach tá seans ann go gcaithfidh tú mionchothromaíocht airgid a choinneáil leo i gcás iasacht bheith ann ón gcomhar creidmheasa.

Is minic a íocann na comhair chreidmheasa díbhinn bhliantúil, agus chan ús. Bíonn an ráta sin ag brath ar bhrabúis agus níl sé faoi ráthaíocht. Caithfear cáin DIRT a íoc ach ab ea tú bheith díolmhaithe. 

Cad iad na bealaí difriúla chun do choigilteas a fháil?

Bíonn leibhéil rochtain ar leith ar airgead a thógáil amach ag cuntais coigiltis áirithe.

• Cuntas ar éileamh: Ráta úis athraitheach, is féidir airgead a thógáil amach láithreach.
• Cuntas le fógra: Ráta úis athraitheach, ach ní mór fógra a thabhairt roimh ré le hairgead a thógáil amach. Don rogha sin, faigheann tú ráta níos fear
• Cuntas taisce ar théarma seasta: Ráta úis sheasta go ceann tréimhse réamhbheartaithe (m.sh. bliain nó dhó). Is ionann aistarraingt luath agus níos lú ús, den chuid is mó

An féidir airgead a chur i dtaisce ó thíortha AE eile?

Mar chónaitheoir san Aontas Eorpach (AE)thú , tá sé de cheart agat do choigilteas a dhéanamh le bainc/soláthraithe airgeadais de chuid na dtíortha AE eile. Tá go leor suíomh gréasáin agus ardáin airgeadais amuigh ansin, ina dtig leat rátaí úis agus téarmaí na gcuntas coigiltis a chur i gcomparáid lena chéile. 

Thig le rátaí úis bheith mealltach, ach tá sé tábhachtach súil a chaitheamh ar an eolas ar fad - amhail an t-árachas taiscí, na himpleachtaí cánach, na táillí agus na rialacha rochtain - sula n-osclófar cuntas leo. Faigh tuilleadh eolais ar airgead a chur i dtaisce i dtír eile de chuid an AE anseo. 

Cad is rud é Scéim Ráthaithe Taiscí?

Déanann Scéim Ráthaithe Taiscí (DGS) taisceoirí a chosaint sa chás nach dtiocfadh le banc, cumann foirgníochta nó comhar creidmheasa ar bith atá údaraithe ag Banc Ceannas na hÉireann, sa chás sin nach dtiocfadh leo taiscí a aisíoc. Tá an scéim riartha ag an mBanc Ceannais agus tá sí maoinithe ag institiúidí baincéireachta. Déanann DGS an méid seo a leanas a chosaint:

• Taisceoirí ag bainc údaraithe, cumainn foirgníochta agus comhair chreidmheasa.
• Taiscí incháilithe le suas go €100,000 in aghaidh an duine ag gach institiúid
• Cuntais reatha, cuntais taisce agus cuntais scaireanna

Déanann DGS na hÉireann taiscí a chosaint ag brainsí AE de chuid na n-institiúidí Éireannacha údaraithe. Tá taiscí arna dhéanamh le hinstitiúidí údaraithe i dtír de chuid an Limistéir Eorpach Oideachais eile, beidh na taiscí sin a chosaint ag scéim na tíre i gceist. Féach suíomh gréasáin DGS le feiceáil cad é mar a oibríonn an scéim agus cad iad na hinstitiúidí atá clúdaithe ag an scéim chéanna.