Skip to Content

Treoir um athrú morgáiste

Athrú morgáiste – Cad chuige?

Ní mór amharc ar na roghanna morgáiste uile, thig leat neart airgid a shábháil go fadtéarmach le hathrú morgáiste. Nuair a iarrann tú ar do sholáthróir roghanna morgáiste eile amach ansin a fheiceáil, thiocfadh leo ráta níos fearr a thabhairt de dheasca athrú leis an BER nó an LTV. Ní drochrud é soláthróir nua, nó is fiú go mór na margaí is fearr a chuardach. 

Bí airdeallach ar na costais a bhaineann le hathrú morgáiste: bíodh sin táillí a thagann le deireadh luath a dhéanamh ar chonradh (más rud é go bhfuil morgáiste ar ráta seasta úis agat); táillí dlíodóra; táillí luachála (má athraítear an banna LTV); agus measúnú BER (má ghlactar le ráta glas).

Pointe comhairle

Déan do mhachnamh ar thairiscintí airgead ar ais. Trí airgead ar ais, is féidir cnapshuim a fháil nuair a cheannaítear morgáiste. Thiocfadh an íocaíocht chnapshuime bheith deas, ach d'fhéadfadh níos mó a íoc ar an morgáiste go fadtéarmach dá bhrí ar sin.

Athrú morgáiste – cad a dhéantar?

Nuair a athraítear morgáiste, tá céimeanna ar leith ann i gcás fanacht leis an soláthróir céanna nó i gcás ceann eile a roghnú. I ngach aon chás, caithfear iarratas a dhéanamh ar an morgáiste nua agus caithfear an morgáiste reatha a íoc. 

I gcás athrú soláthróra, caithfear an bunphróiseas céanna a dhéanann ceannaitheoirí ar mhorgáistí nua a leanúint (fiú nuair nach ag ceannach tí nua atá tú). Déanann an t-iasachtóir an tseiceáil creidmheasa chéanna, mar a dhéanann siad leis an chustaiméir nua, leis an té atá ag athrú soláthróra.

Caithfear smaoineamh ar an bpróiseas tíolactha chomh maith, nó caithfidh dlíodóir a fháil leis an obair dlí a bhaineann le morgáiste a athrú go hiasachtóir nua, caithfidh siad sin a dhéanamh. In amanna, nuair a roghnaítear iasachtóir, deir siad go bhfuil siad sásta síntiús a dhéanamh leis na táillí dlí – de ghnáth i bhfoirm tairiscint airgead ar ais – ach arís tá sé tábhachtach go bhfaightear an costas deiridh uathu le feiceáil an bhfuil an t-athrú morgáiste sin ceart.

Pointe comhairle

Más rud é go bhfuil tú ar ráta comhlúthach, ní mór do mhachnamh a dhéanamh ar do mhorgáiste gach bliain nó gach cúpla bliain leis na margaí is fearr a chuardach. Má bhíonn tairiscintí níos fearr ann, ní mór margadh nua a dhéanamh le d'iasachtóir, nó athrú soláthróra a dhéanamh. Ráta seasta úis agat? I gcás ráta comhlúthach d'iasachtóra a roghnú, ní mór duit do mhachnamh a dhéanamh sula gcríochnaíonn do thréimhse socraithe chun airgead a shábháil.

Athrú morgáiste – sé chéim

Céim 1. Déan do mhorgáiste a mheasúnú 

  • Déan luach reatha do theach a mheas. Tá sé tábhachtach luach reatha do theach a bheith ar an eolas agat i gcás athrú morgáiste nó athrú soláthróra. Is iomaí gníomhaire eastát a dhéanann luacháil réadmhaoine saor in aisce. Más rud é go bhfuil tú ag athrú do mhorgáiste le hiasachtóir nua, beidh ort luacháil fhoirmiúil a iarradh as ceann de na luachálaithe formheasta s'acu.
  • Cad é suim iomlán gan íoc ar do mhorgáiste? Cuirtear cóimheas iasachta (LTV), cuirtear sin ar an suim iomlán gan íoc ar do mhorgáiste i gcomparáid le luach do réadmhaoine. De réir mar a íocann tú do mhorgáiste, laghdaíonn do LTV. Is féidir ráta úis níos ísle a fháil le LTV atá laghdaithe.
  • Cá fhad atá fágtha sa tréimhse amach romhat? 
  • Cén ráta úis atá á íoc agat faoi láthair?

Céim 2. Déan do roghanna morgáiste a thaighde agus déan iad a chur i gcomparáid 

  • Féach ar na tairiscintí reatha ar rátaí ó na soláthróirí. Úsáid an Uirlis chun Athrú de chuid Choimisiúin um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí (CCPC) le rátaí a chur i gcomparáid lena chéile agus le feiceáil ar fiú duit athrú.
  • Féach cad é atá níos fearr: athrú go hiasachtóir eile nó athrú morgáiste le do sholáthróir reatha. I gcás banna LTV níos ísle a bhaint amach nó i gcás BER do theach a mhéadú ó thús an tréimhse morgáiste, seans go mbeidh tú in ann ráta níos fearr a fháil ó d'iasachtóir reatha.
Pointe comhairle
Is féidir le hairgead ar ais bheith maith i dtaobh réamhchostais de, ach caithfear smaoineamh ar an mhórán. Is minic a théann morgáistí airgead ar ais lámh ar lámh le rátaí úis níos airde, rud a d'fhéadfadh, ar thréimhse fhadtéarmach, bheith níos costasaí ná an réamhbhónas airgid féin. Déan an costas iomlán thar an téarma seasta, déan sin a mheasúnú agus úsáid na rialacha aisghlámtha sa chás athrú morgáiste luath eile.

Céim 3 Coinnigh na cáipéisí cuí in aice leat

Faisnéis de dhíth: 

  • Cruthúnas céannachta (m.sh. pas)
  • Cruthúnas seolta (m.sh. bille fóntais ar na mallaibh)
  • Cruthúnas ioncaim (m.sh. duillín pá ar na mallaibh)
  • Fianaise ar bhainistíocht airgeadais (m.sh. ráitis bainc)

Céim 4. Líon isteach an t-iarratas morgáiste nua

  • Déan iarratas ar mhorgáiste iomlán nua
  • Tabhair na cáipéisí cuí
  • Faigh formheas i prionsabal

Céim 5: Tíolacadh – céimeanna dlí 

  • Earcaigh dlíodóir le gnéithe dlí an athraithe a dhéanamh
  • Seolfaidh an t-iasachtóir nua cistí chuig an dlíodóir leis an morgáiste reatha a íoc
Pointe comhairle

Tabhair go leor ama duit. Síltear go bhfuil an t-athrú morgáiste níos fusa ná an ceannach morgáiste, ach is féidir baic agus constaic bheith ann gan na cáipéisí dlí cuí bheith réidh.

Léiríodh i dtaighde ó ESRI go raibh moilleanna ar idirbhearta réadmhaoine ar an rud is strusmhara do cheannaitheoirí, agus gur rinneadh moill tíolactha ag aon trian de gach ceannaitheoir.

Céim 6. Críochnaigh an t-athrú 

  • Íocfaidh do dhlíodóir an morgáiste ina iomláine le d'iasachtóir reatha
  • Anois is féidir airgead a tharraing anuas le haghaidh do mhorgáiste nua

Sign up for the latest news from CCPC