Earraí a dhíol

Cad iad na oibleagáidí dlíthiúla gnó atá i bhfeidhm agus táirgí á dhíol agat?

Má dhíolann tú táirgí le tomhaltóirí in Éirinn, ní mór duit an tAcht um Chearta Tomhaltóirí, 2022 a chomhlíonadh, atá i bhfeidhm do tháirgí a dhíoltar ó 29 Samhain 2022 ar aghaidh. Leagtar amach sa dlí sin na freagrachtaí agat maidir le riachtanais conarthaí, caighdeáin táirgí, cearta tomhaltóirí chun rud a chur ar ceal, polasaithe aisíocaíochtaí agus oibreacha deisiúcháin, mar aon le tábhacht an eolais shoiléir. Le haghaidh treoir cuí a fháil, féach ár leathanaigh ar sheirbhísí agus ar sheirbhísí digiteacha.

Ní hionann an suíomh gréasáin seo agus comhairle dlí. Bíonn oibleagáidí dlíthiúla i bhfeidhm ag do gnó, agus lena n-oibleagáidí dlíthiúla sin a thuiscint, ní mór comhairle dlí neamhspleách a lorg.

Nuair a íocann tú táirge le custaiméir, tosaíonn tú ar conradh leo. Faoi dlí tomhaltóirí na hÉireann, tá dhá chineál oibleagáidí agus caithfear iad beirt a chomhlíonadh: pé rud a aontaíodh sa chonradh - tugtar "oibleagáidí suibiachtúla" orthu agus rudaí a bheas an tomhaltóir ag dúil le go réasúnta - tugtar "oibleagáidí oibiachtúla" orthu sin.

Cad iad oibleagáidí suibiachtúla gnó?

• Bheith oiriúnach don fheidhm a aontaíodh
• Bheith ag teacht le chéile le cur síos, cineál, méid agus caighdeán a aontaíodh
• Gach oiriúint, treoir agus páirt bhreise bheith leis mar a clúdaíodh sa chonradh iad
• Bheith suiteáilte agat mar is ceart, más infheidhme
• Eolas ar uasdátaithe digiteacha le haghaidh tacaíochtaí táirge bheith ann, más cuí

Cad is rud iad oibleagáidí oibiachtúla?

Tá oibleagáidí oibiachtúla ann chun ionchais réasúnta an táirge a chomhlánú. Ní mór don táirge:

• Bheith oiriúnach do gach gnáthfheidhm
• Gnéithe agus caighdeáin na dtáirgí atá cosúil leis bheith aige (amhail feidhmiúlacht agus comhoiriúnacht an táirge
• Bheith marthanach agus bheith in ann feidhmiú mar is ceart i ndiaidh gnáthúsáide
• Bheith ag teacht le chéile le gach fógra nó lipéadú
• Bheith ar an gcaighdeán nó cur síos céanna de gach sampla a cuireadh ar fáil
• Páirteanna breise bheith leis (má chlúdaítear sin i gcur síos ar bith de na hearraí, den tairiscint nó de na fógraí)
• Gach oiriúint agus treoir bheith leis ina bheas an custaiméir ag dúil leis go réasúnta

Cá huair nach mbíonn feidhm ag na hoibleagáidí sin?

Seans nach mbeidh tú freagrach i gcás:

• Cuir in iúl leis an gcustaiméir nach chomhlíonann an táirge riachtanas áirithe agus go nglacann siad leis cibé
• An fhadhb bheith ann mar gheall ar chaitheamh agus cuimilt, ar dhamáiste a dhéantar de thimpiste nó ar mhí-úsáid an táirge
• Gan an custaiméir an t-uasdátú digiteach a bhí de dhíth chun an táirge bheith in ann feidhmiú mar is ceart a dhéanamh, agus:
• Nuair nach raibh fadhb ann leis na treoraithe suiteála a thug tú
• Nuair a bhí a fhios ag an gcustaiméir cad a tharlóidh gan sin a dhéanamh.

Cad iad na táirgí atá faoi chosaint ag dlí na dtomhaltóirí?

Tá feidhm ag dlí na tomhaltóirí ar:

• Gach earra fisiceach ar féidir a bhogadh
• Gach earra a úsáideann ábhair nó seirbhísí digiteacha chun feidhmiú mar is ceart (amhail guthán a bhfuil bogearra oibriúcháin de dhíth)
• Gach earra dara láimhe

Cá fhad a mhaireann d'oibleagáidí do chustaiméirí?

Is féidir le custaiméirí leigheas a fháil suas go sé bliana i ndiaidh dóibh na hearraí a fháil. Le linn na chéad bliana, caithfidh tú a chruthú nach raibh an táirge lochtach nuair a sheachadadh é. I ndiaidh na chéad bliana, caithfidh an custaiméir a chruthú go raibh an locht ann roimhe.

Cad é mar a ba chóir duit ceisteanna táirgí a réiteach?

I gcás gan d'oibleagáidí a chomhlíonadh, caithfear an cheist a réiteach:

• Gan pingin a iarraidh ón gcustaiméir
• Laistigh d'am réasúnta (an tréimhse ama is gairide lena réiteach)
• Sin a dhéanamh gan mórán cur isteach ar an gcustaiméir

Cad is ciall leis an gceart gearrthéarmach chun cur ar ceal?

Mar aon le hoibreacha deisiúcháin nó earraí ionaid a iarraidh, bíonn an ceart gearrthéarmach chun cur ar ceal ag custaiméirí agus bíonn siad i dteideal aisíocaíochta iomlán má thuairiscíonn siad locht laistigh de 30 lá i ndiaidh dóibh na hearraí a fháil. Caithfidh siad cur in iúl duit go bhfuil deireadh á chur acu leis an gconradh agus na hearraí a thabhairt ar ais gan mhoill. 

Caithfidh tú iad a aisíoc nach mó ná 14 lá i ndiaidh duit na hearraí a fháil ar ais, agus ní mór an modh íocaíochta céanna a úsáid ach ab ea go dtugtar modh eile ar fáil lena dhéanamh. Ní mór gach seirbhís a bhaineann leis an táirge a chur ar ceal, amhail árachais a ceannaíodh leis na hearraí.

An gcaithfidh do ghó roghanna le haghaidh oibreacha deisiúcháin agus earraí ionaid a chur ar fáil?

Nuair a thagann ceisteanna chun cinn, caithfidh tú an táirge a dheisiú nó earra ionaid a dhéanamh don chustaiméir. Fágtar faoin gcustaiméir é an fearr leo obair dheisiúcháin nó earra ionaid.

Le haghaidh oibreacha deisiúcháin, ní mór duit:

• Sin a dhéanamh laistigh de thréimhse ama réasúnta
• Sin a dhéanamh gan mórán cur isteach ar an gcustaiméir
• Sin a dhéanamh saor in aisce

Le haghaidh earraí ionaid, caithfear earraí céanna a thabhairt chuig an gcustaiméir agus ní mór duit:

• Sin a dhéanamh laistigh de thréimhse ama réasúnta
• Sin a dhéanamh gan mórán cur isteach ar an gcustaiméir
• Sin a dhéanamh saor in aisce

Ní mór don chustaiméir:

• An táirge a thabhairt ar ais ar do chostas féin, nó
• Am a aontú leat leis an táirge lochtach a thógáil

Cá huair a bhíonn tomhaltóirí i dteideal aisíocaíochtaí nó laghdú praghais?

Is féidir le tomhaltóir deireadh a chur leis an gconradh agus aisíocaíocht a fháil:

• Mura n-éiríonn leat na hearraí a sheachadadh, nó dá mbá rud é go raibh an t-earra de dhíth ar an gcustaiméir faoi am áirithe (amhail um Nollaig), agus níor sheachaid tú é faoin am sin. 

Is féidir leis an tomhaltóir aisíocaíocht nó laghdú praghais a iarraidh:

• Má bhíonn locht tromchúiseach ann 
• Mura n-éiríonn leat an fhadhb a réiteach 
• Mura n-éiríonn leat an obair dheisiúcháin nó earra ionaid a dhéanamh laistigh de thréimhse ama réasúnta
• Má theipeann ar réitigh chun an fhadhb a réiteach

Cad é mar is féidir le tomhaltóirí aisíocaíocht a iarraidh agus í a fháil?

Má bhíonn an custaiméir i dteideal aisíocaíochta, chun deireadh a chur leis an gconradh, ní mór dóibh:

• Cur in iúl duit go bhfuil siad ag iarraidh deireadh a chur leis an gconradh
• Na hearraí uile a thabhairt ar ais agat, ar do chostais féin agus gan mórán moille.
• Caithfidh tú an tomhaltóir a aisíoc le haghaidh costais na n-earraí. Ní mór duit:
• An aisíocaíocht a thabhairt don chustaiméir nach mó ná 14 lá i ndiaidh na hearraí a fháil ar ais
• An modh íocaíochta chéanna ina ceannaíodh an táirge a úsáid (ach má aontaíonn siad ar mhodh eile)
• Aon seirbhís ar cheannaigh an tomhaltóir agus a bhaineann leis na hearraí a chur ar ceal - amhail árachas smáil do tholg

Cad é mar is féidir le tomhaltóir laghdú praghais a iarraidh agus sin a fháil?

Ní mór don tomhaltóir cur in iúl duit go bhfuil laghdú praghas á iarraidh acu. Beidh an laghdú praghais ag teacht le chéile idir an difir praghais a aontaíodh sa chonradh agus luach laghdaithe an táirge mar gheall ar an locht. Fágtar fút féin agus faoin tomhaltóir é cad é an laghdú cuí.

I gcás an tomhaltóir íoc as na hearraí, ní mór duit:

• An aisíocaíocht iomlán a sheoladh chucu laistigh de 14 lá
• An modh íocaíochta chéanna ina ceannaíodh an táirge a úsáid (ach ab ea go n-aontaíonn siad ar mhodh eile)
• Gan táillí sa bhreis a ghearradh

An féidir le tomhaltóirí íocaíochtaí a choinneáil siar?

I gcás gan an tomhaltóir íoc as na hearraí ina n-iomláine, is féidir leo íocaíochtaí a choinneáil siar go dtí go réitíonn tú a fhadhb. Ní mór don mhéid a choinnítear siar bheith ag teach le chéile leis an laghdú luacha mar gheall ar an bhfadhb.

Cad é an t-eolas ar chóir duit tabhairt chuig tomhaltóirí?

De réir dlí na dtomhaltóirí, caithfidh tú eolas áirithe a thabhairt do thomhaltóirí sula gceannaíonn siad aon rud. Athraíonn an t-eolas sin ag brath ar cá háit ina aontaíodh an conradh:

• I siopa ar leith
• Ar leac dorais an tomhaltóra
• Ar achar, amhail ar líne, tríd an phost nó ar an nguthán

Sula dhíoltar rud ar bith, ní mór duit eolas tábhachtach a chur ar fáil agus sin a dhéanamh ar dhóigh atá soiléir sothuigthe. Ní mór an t-eolas sin a chur ar fáil sula n-aontaíonn siad leis an gconradh chun do tháirge a cheannach. Má bhíonn easaontas ann faoin eolas a cuireadh ar fáil, fágtar fút féin é le cruthú gur chuir tú an t-eolas seo ar fáil don tomhaltóir. Folaítear san eolas sin:

• Ainm do ghnó, do sheoladh agus do uimhir gutháin
• Sonraí na dtáirgí agus praghas iomlán na dtáirgí sin (lena n-áirítear CBL), nó i gcásanna nach féidir leis an bpraghas a ríomh roimh ré, ní mór cur in iúl don tomhaltóir cad é mar dhéanfar é a ríomh
• Táillí breise eile, amhail costais sheachadta
• Eolas ar na cearta cealúcháin agus ar fhad an chonartha

Le haghaidh díolacháin ar achar, ní mór:

• Do sheoladh ríomhphoist agus do chainéil cumarsáide ar líne eile a chur ar fáil
• Sonraí ar íocaíocht agus feidhmíocht a chur ar fáil
• Sonraí seachadta a chur ar fáil

Más infheidhme, ní mór an t-eolas seo a chur ar fáil do thomhaltóirí:

• Dóigheanna chun an conradh a chur ar ceal nuair nach conradh téarma seasta nó conradh athnuachana uathoibríoch é
• Go ndéantar an praghas a ríomh bunaithe ar phróifíl nó iompar ar líne an chustaiméara.
• Coinníollacha na n-éarlaisí

I ndiaidh don chustaiméir an conradh a aontú, ní mór cóip an conartha sínithe a thabhairt dóibh nó dearbhú laistigh de thréimhse ama cuí agus sin a dhéanamh ar pháipéar ach ab ea go n-iarrtar i bhfoirmeacha eile é.

Le haghaidh díolacháin ar líne, ní mór don chustaiméir bheith in ann: 

• A thuiscint go bhfuil íocaíocht á dhéanamh acu. Ciallaíonn sé seo nuair a bhrúinn siad ar chnaipe chun ordú a dhéanamh, ní mór don chnaipe sin bheith lipéadaithe le focail amhail "oibleagáid chun pá" nó a leithéid.
• Dóigheanna chun deimhniú go bhfuil táirgí nó seirbhísí eile uait a fháil. Ciallaíonn sé sin nach féidir boscaí ar cuireadh tic leo a úsáid le haghaidh íocaíochtaí breise.
• Na téarmaí agus coinníollacha a léamh ina iomlán roimh chonradh ar líne nó conradh ar achar a shíniú

Is ionann margadh ar líne agus ardán ina ndíolann gnóthaí (agus tomhaltóirí) rudaí chuig tomhaltóirí eile. Má bhíonn margadh ar líne faoi do cheannas, ní mór na nithe seo a leanas a chur in iúl do thomhaltóirí:

• Cad é mar a chuireann tú in ord iad na torthaí ón gcuardach ar líne
• Cé acu an gnó nó tomhaltóir iad an díoltóir
• Nach bhfuil dlí na dtomhaltóirí i bhfeidhm más tomhaltóir iad an díoltóir.
• Cad é mar roinntear oibleagáidí dlíthiúla idir tú féin agus an díoltóir/gnó

Ní mór don eolas sin bheith soiléir agus furasta teacht air. Ba chóir é a fháil ón áit ina bhfuil an táirge ar díol freisin. Mar shampla, nasc chuig an eolas a chur ar fáil. 

Cá huair nach mbíonn an ceart chun eolais i bhfeidhm?

I siopa atá suite i bhfoirgneamh, ní gcaithfidh an gnó an t-eolas thuas luaite a thaispeáint le haghaidh earraí íseal-luacha laethúla nó i gcás an t-eolas sin bheith soiléir cheana féin.

I gcás conarthaí a bhfuil luach níos ísle ná €50 ann agus na conarthaí sin aontaithe ar achar, tá sé sin díolmhaithe freisin.

Cad iad cearta cealúcháin na dtomhaltóirí?

Tá tréimhse shuaimhnithe ag tomhaltóirí i gcás táirge a cheannach ar líne, ar an nguthán nó ar leac dorais an tomhaltóra. Ciallaíonn sé seo go bhfuil ceart dlí acu éirí as an gconradh agus aisíocaíocht iomlán a fháil.

Is féidir le tomhaltóirí conradh a chur ar ceal laistigh de 14 lá le haghaidh díolacháin ar líne agus ar an nguthán agus laistigh de 30 lá le haghaidh díolacháin leac dorais gan iarraidh (murab ionann is atá cuairteanna eagraithe chuig an teach). 

Nuair a chuireann custaiméirí an ceart seo i bhfeidhm, ní gcaithfidh siad cúis cur ar ceal a thabhairt. Tosaíonn an t-amscála cur ar ceal i ndiaidh don tomhaltóir na hearraí a fháil. 

Cad iad oibleagáidí an ghnó i gcás go n-éiríonn tomhaltóir as a gconradh?

Caithfidh an gnó seo a leanas a dhéanamh:

• Cur in iúl don tomhaltóir faoi a cheart chun cur ar ceal, lena n-áirítear eolas chun sin a dhéanamh, faoi amscálaí, faoin dóigh ar chóir don tomhaltóir íoc as costas na n-earraí a thabhairt ar ais (más infheidhme) agus faoi na costais a thiocfaidh chun cinn i gcás gan an tomhaltóir bheith in ann na hearraí a thabhairt ar ais sa phost.
• Foirm cealúcháin ar pháipéar a chur ar fáil (ach ab ea má iarrtar i bhfoirmeacha eile é)
• Aisíocaíocht a thabhairt nach mó ná 14 lá i ndiaidh don tomhaltóir an conradh a chur ar ceal (más infheidhme) nó i ndiaidh duit na hearraí a fháil ar ais agus sin a íoc tríd an modh íocaíochta céanna (ach ab ea go n-iarrtar modh eile a úsáid)
• Aon seirbhís ar cheannaigh an tomhaltóir agus a bhaineann leis na hearraí a chur ar ceal - amhail árachas smáil do tholg

Mura gcuireann tú in iúl dóibh faoina cheart chun cur ar ceal: 

• Leathnófar an tréimhse shuaimhnithe sin go dtí 12 mhí ón dáta a bhí sé le críochnú dá mba rud é gur thug tú an t-eolas dóibh
• Má chuireann tú an t-eolas sin in iúl laistigh den thréimhse 12 mhí, rachaidh an tréimhse aistarraingthe in éag:
• i ndiaidh 14 lá ón dáta a fhaigheann an tomhaltóir an t-eolas sin (le haghaidh díolacháin ar achar)
• i ndiaidh 30 lá ón dáta a fhaigheann an tomhaltóir an t-eolas sin (le haghaidh díolacháin leac dorais an tomhaltóra)

Cad iad na oibleagáidí tomhaltóirí nuair a chaithfidh siad earraí a thabhairt ar ais?

Nuair a bhíonn an deis ag tomhaltóirí earraí a thabhairt ar ais, ní mór dóibh:

• Sin a chur in iúl duit laistigh den amscála tarraingthe
• Sin a chur in iúl duit i scríbhinn, más féidir, nuair nach gcaithfidh siad do fhoirm cealúcháin a líonadh isteach
• Na hearraí a thabhairt ar ais chugat laistigh de 14 lá i ndiaidh dóibh é a chur ar ceal
• Má bhíonn easaontas ann, fágtar faoin tomhaltóir é le cruthú gur úsáid siad a cheart chun cur ar ceal.  

Tá sé de cheart ag an tomhaltóir na hearraí a oscailt agus iad a iniúchadh agus a thrialladh -m.sh. an gúna a chur orthu nó súchán an fholúis a thrialladh - agus ní gcaithfidh siad na hearraí a thabhairt ar ais sa bhunphacáistíocht gan oscailt.

Faoi s.118(6)(b) - "tá an tomhaltóir faoi dhliteanas le haghaidh aon luach laghdaithe na n-earraí i ndiaidh dó na hearraí a láimhseáil thar an méid a bheith riachtanach chun nádúr, saintréithe nó feidhmíocht na n-earraí a bhunú".

Cá huair nach bhfuil feidhm ag an gceart chun cur ar ceal?

Ní bhíonn feidhm ag an gceart chun cur ar ceal:

• Más ceannacháin sa siopa iad
• Más earraí déanta ar bhonn pearsanta nó déanta ar ordú iad
• Más earraí nach mbeidh oiriúnach a thabhairt ar ais toisc ar chúiseanna sláinte/sláinteachais agus sin bheith oscailte ag an tomhaltóir i ndiaidh na seachadta
• Más earraí a théann in olcas nó a imíonn ó mhaith iad

Cad iad d'fhreagrachtaí maidir le téarmaí conarthaí?

Leagtar amach i dlí na dtomhaltóirí riachtanais le haghaidh trédhearcacht a chur ar fáil sna conarthaí mar aon le creatlach dlí ar théarmaí míchothroma. Déantar sin sa dóigh is nach féidir le téarmaí do chonarthaí dochar a dhéanamh do thomhaltóirí. Ní mór do chonarthaí bheith trédhearcach agus cothrom. 

Le haghaidh tuileadh sonraí, gabh chuig ár dtreoir le haghaidh téarmaí míchothroma.